Studia i Materiały (Nr 88). MOŻLIWOŚCI PRZENIESIENIA KRYZYSU FINANSOWEGO DO POLSKI [2009] - Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur

O nas

Działalność

Współpraca

Seminaria i konferencje

Strona główna

Szukaj:

Studia i Materiały (Nr 88). MOŻLIWOŚCI PRZENIESIENIA KRYZYSU FINANSOWEGO DO POLSKI [2009]

dr Janusz Sawicki

Warszawa 2009
Stron: 48 Format: A4
ISSN: 1898-8393

Polski

Cena: 35,00 PLN
Dodaj do koszyka

Polska nie ma bezpośredniego wpływu na rozwój światowego kryzysu oraz na działania stabilizujące głównych aktorów sceny gospodarczej. Trzeba się jednak zastanowić nad zdarzeniami, które są źródłem niepewności, co do dalszego rozwoju sytuacji w kraju, oraz nad decyzjami, jakie podejmowano w polityce makroekonomicznej w latach poprzedzających wybuch kryzysu na świecie i jakie podejmuje się obecnie. To, że kryzys przyszedł do nas z zewnątrz, nie oznacza bowiem, że polityka makroekonomiczna prowadzona w okresie po akcesji do Unii Europejskiej jest bez wpływu na sposób, w jaki Polska przejdzie przez okres kryzysu, oraz jak szybko i z jaką efektywnością gospodarka będzie rosnąć po zakończeniu kryzysu światowego.

Opis

Spis treści

Przez kryzys gospodarczy rozumiemy stan, w którym nagłej zmianie trendu wzrostu gospodarczego (mierzonego przykładowo produkcją brutto) towarzyszy pogarszanie stanów równowagi wewnętrznej (mierzonej poziomem równowag odcinkowych) i zewnętrznej (mierzonej równowagą bilansu płatniczego). Kryzys w sferze realnej gospodarki to gwałtowna zmiana wielkości i struktury produkcji i wymiany z otoczeniem, powodująca spadek wykorzystania zasobów produkcyjnych oraz gwałtowne zmiany szeroko pojętych cen.

Podmioty gospodarcze podejmują decyzje o zmianie (w kryzysie zwykle zmniejszeniu) wielkości i struktury produkcji, wymiany i inwestycji oraz zmianie poziomu zatrudnienia reagując na zmiany, jakie zachodzą w strukturze i efektywności funkcjonowania:

norm sterujących określanych przez władze gospodarcze (tj. władze monetarne i fiskalne), to jest: norm oceniających (tzn. szeroko pojętych cen), norm podziału (tzn. struktury podatkowej) i norm regulacyjnych (nakazu, zakazu ),
kanałów zasilania układów gospodarczych w pieniądz (kredyt bankowy, dług, kapitały akcyjne, środki własne, dotacje, subwencje państwowe itp.),
organizacji systemu gospodarczego (np. struktura własnościowa).

Kryzys gospodarczy powoduje z reguły polityka makroekonomiczna (monetarna i fiskalna), błędnie ustalająca strukturę norm sterujących działaniem układów gospodarczych czy zakłócająca informacyjną funkcję tych norm. Niewłaściwy poziom i struktura norm sterujących powoduje po pewnym czasie zmniejszenie efektywności funkcjonowania kanałów zasilania (kryzys giełdowy, bankowy, walutowy), co z kolei wpływa na decyzje podmiotów gospodarczych odnośnie do wielkości i struktury produkcji i wymiany z otoczeniem, a tym samym skali zatrudnienia zasobów produkcyjnych (pracy i kapitału). W zależności od organizacji systemu gospodarczego działania antykryzysowe są pozostawiane rynkowi i/lub wspomagane (w różnym zakresie) przez władzę gospodarczą.

Kryzys gospodarczy może mieć różny zakres. Może być ograniczony do jednego kraju lub obejmować wiele regionów świata (jak obecny). Rozprzestrzenianie się kryzysu poza gospodarkę, w której się rozpoczął, można analizować z punktu widzenia związków rzeczowych oraz zakresu powiązań kanałów zasilania, jakie funkcjonują pomiędzy regionami (krajami). Istotnym kanałem przenoszenia impulsów kryzysowych jest powiązanie cen, szczególnie kursów walut i cen produktów standaryzowanych, jak surowce. Przenoszenie kryzysu zależy też od struktury organizacyjnej układu gospodarczego, do którego kryzys jest przenoszony. Inaczej rozchodzą się impulsy kryzysowe w układach o liberalnym systemie gospodarczym i finansowym, a inaczej w gospodarkach z dużą ilością nakazów i zakazów, ze znaczną obecnością państwa w funkcjonowaniu gospodarki.

Przenoszenie kryzysu do otoczenia jest procesem dynamicznym. Szybkość transmisji i jej rozmiar zależy od głębokości nierównowag cząstkowych obserwowanych w układzie, do którego kryzys jest importowany, oraz antykryzysowej polityki monetarnej i fiskalnej prowadzonej w układach, gdzie kryzys się rozpoczął, i w układzie, do którego jest przenoszony.

Reakcja władz gospodarczych układu objętego kryzysem sprowadza się do zmian norm (na które władza w danym systemie organizacyjnym może wpływać) oraz do bezpośredniego oddziaływania na kanały zasilania lub przejęcia przez państwo roli tych kanałów. Działania te wpływają na swobodę wyboru działania władz kraju, do którego kryzys jest transmitowany. Z tego też punktu widzenia potrzebna jest analiza nie tylko przyczyn powstania sytuacji kryzysowej w otoczeniu, ale i podejmowanych tam działań antykryzysowych.

Zakres i głębokość obecnego światowego kryzysu gospodarczego spowodowały „nową" w rozmiarze reakcję władz gospodarczych krajów objętych kryzysem. Władze monetarne obniżają cenę pieniądza (prawie do zera), decydują się na emisję dodatkowego pieniądza (quantitative easing, jak w USA, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii czy Japonii) czy przejęcie na siebie roli rynku pieniężnego (jak EBC). Władze fiskalne gwałtownie zwiększają wydatki budżetowe, powiększając dług krajowy. Nowy jest też rozmiar bezpośredniej interwencji państwa w działanie organizacji gospodarczych (nie tylko finansowych). Powstaje pytanie, na ile działania, które były i są podejmowane, wpływają na sytuację Polski, jak wpływają na antykryzysowe działania autonomicznych stabilizatorów rynkowych i władz gospodarczych.

Polska nie ma bezpośredniego wpływu na rozwój światowego kryzysu oraz na działania stabilizujące głównych aktorów sceny gospodarczej. Trzeba się jednak zastanowić nad zdarzeniami, które są źródłem niepewności, co do dalszego rozwoju sytuacji w kraju, oraz nad decyzjami, jakie podejmowano w polityce makroekonomicznej w latach poprzedzających wybuch kryzysu na świecie i jakie podejmuje się obecnie. To, że kryzys przyszedł do nas z zewnątrz, nie oznacza bowiem, że polityka makroekonomiczna prowadzona w okresie po akcesji do Unii Europejskiej jest bez wpływu na sposób, w jaki Polska przejdzie przez okres kryzysu, oraz jak szybko i z jaką efektywnością gospodarka będzie rosnąć po zakończeniu kryzysu światowego.

Rozpoczynamy opracowanie, wskazując na te decyzje gospodarcze głównych aktorów gospodarki światowej, które doprowadziły do ukształtowania błędnej naszym zdaniem struktury norm sterujących, a w konsekwencji załamania funkcjonowania kanałów zasilania i kryzysu gospodarczego w gospodarce światowej. Wskazujemy głównie te zjawiska, które mają według nas wpływ na obserwowane zahamowanie wzrostu gospodarczego oraz zakłócenia nierównowagi wewnętrznej i zewnętrznej w Polsce.

W następne częściach analizujemy efektywność funkcjonowania kanałów zasilania w Polsce oraz strukturę norm sterujących z punktu widzenia ich wpływu na realizowany wzrost gospodarczy, stan i perspektywy osiągania równowagi wewnętrznej i zewnętrznej. W opracowaniu nie opisujemy wszystkich zdarzeń, które mają wpływ na przenoszenie kryzysu i jego przebieg. Poza szerszą analizą pozostają kwestie związane z wysokością i strukturą norm podziału (struktura podatkowa), równowagą pieniężną czy pozaekonomicznymi kanałami przenoszenia, jakimi są na przykład media.